विचारांचा दीप मालवला… 

महाराष्ट्राने गमावला एक निर्भीड समाजवादी योद्धा

काही व्यक्ती केवळ आपले आयुष्य जगत नाहीत, तर त्या आपल्या विचारांनी, कृतीने आणि संघर्षाने अनेक पिढ्यांच्या मनात प्रकाश निर्माण करतात. डॉ. कुमार सप्तर्षी हे असेच एक व्यक्तिमत्त्व होते. त्यांच्या निधनाने केवळ एका ज्येष्ठ समाजवादी नेत्याचा अंत झालेला नाही, तर महाराष्ट्राच्या वैचारिक विश्वातील एक प्रखर, संवेदनशील आणि निर्भीड आवाज कायमचा शांत झाला आहे.

सत्ता, पद आणि प्रतिष्ठेच्या मोहापासून दूर राहून आयुष्यभर त्यांनी सत्य, न्याय, लोकशाही आणि संविधानिक मूल्यांसाठी संघर्ष केला. गांधीवादी विचारांना आधुनिक काळात अर्थपूर्णपणे जगणाऱ्या मोजक्या व्यक्तींमध्ये त्यांचा अग्रक्रम होता. अन्यायाविरुद्ध आवाज उठवणे, तरुणांना विचारांची दिशा देणे आणि समाजात विवेकाची मशाल तेवत ठेवणे हेच त्यांच्या जीवनाचे ध्येय होते.

डॉ. सप्तर्षी यांनी अनेक सामाजिक, शैक्षणिक आणि लोकशाही चळवळींना दिशा दिली. त्यांच्या लेखणीत अभ्यास होता, भाषणात प्रखरता होती आणि कृतीत प्रामाणिकपणा होता. मतभेदांना त्यांनी नेहमीच वैचारिक पातळीवर उत्तर दिले; द्वेषाला कधीही स्थान दिले नाही. त्यामुळेच विरोधकही त्यांचा आदर करत.

आजच्या बदलत्या राजकीय आणि सामाजिक वातावरणात तत्त्वांशी तडजोड न करणारी माणसे दुर्मिळ होत असताना, डॉ. कुमार सप्तर्षी यांनी आपल्या संपूर्ण आयुष्यात मूल्याधिष्ठित सार्वजनिक जीवन कसे जगावे, याचा आदर्श घालून दिला. त्यांनी घडवलेले कार्यकर्ते, त्यांनी रुजवलेले विचार आणि त्यांनी दिलेला संघर्षाचा वारसा पुढील अनेक वर्षे समाजाला प्रेरणा देत राहील.

त्यांच्या जाण्याने निर्माण झालेली पोकळी सहज भरून निघणारी नाही. मात्र त्यांच्या विचारांची ज्योत, लोकशाहीवरील त्यांची निष्ठा आणि सामाजिक परिवर्तनाची त्यांची तळमळ असंख्य कार्यकर्त्यांच्या माध्यमातून कायम जिवंत राहील.

विचार कधीच मरत नाहीत. व्यक्ती काळाच्या पडद्याआड जाते; पण तिचा संघर्ष, तिची मूल्ये आणि समाजासाठी केलेले योगदान इतिहासाच्या पानांवर चिरंतन कोरले जाते. डॉ. कुमार सप्तर्षी यांचे जीवन हे अशाच अमर विचारांचे प्रेरणादायी पर्व होते.